Λογιστική στην Ιαπωνία: η μπλε δήλωση, η διπλογραφία και το πιστοποιημένο τιμολόγιο

Το βιβλίο του παππού

Η Μισάκι Τανάκα κληρονόμησε από τον παππού της ένα κατάστημα με βάγκασι, τα παραδοσιακά ιαπωνικά γλυκά, σε έναν ήσυχο δρόμο του Κιότο. Μαζί με το κατάστημα κληρονόμησε έναν ιαπωνικό άβακα, το σορομπάν, κι ένα χοντρό ραμμένο στο χέρι λογιστικό βιβλίο, από εκείνα που οι Ιάπωνες έμποροι αποκαλούσαν νταϊφουκουτσό. Ο παππούς σημείωνε εκεί κάθε πώληση με πινέλο και δεν χρειάστηκε ποτέ τίποτε άλλο.

Η Μισάκι χρειάζεται. Μια αλυσίδα καφέ θέλει να πουλά τα γλυκά της και ζητά τιμολόγια με αριθμό εγγραφής. Ο φοροτεχνικός της προτείνει, με την ευκαιρία, να περάσει στη μπλε δήλωση για να πληρώνει λιγότερους φόρους. Και τα δύο απαιτούν το ίδιο: διπλογραφικά βιβλία.

1873: η χρονιά που ήρθε η διπλογραφία

Η δυτική διπλογραφία έφτασε στην Ιαπωνία με τον εκσυγχρονισμό της περιόδου Μέιτζι. Το 1873 ο Φουκουζάβα Γιουκίτσι εξέδωσε το Τσόαϊ νο χο, τη μετάφρασή του ενός αμερικανικού εγχειριδίου λογιστικής των Bryant και Stratton. Την ίδια χρονιά το Υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε το Γκίνκο μπόκι σέιχο, βασισμένο στα μαθήματα του Σκωτσέζου τραπεζίτη Alexander Allan Shand σε υπαλλήλους του υπουργείου και της πρώτης εθνικής τράπεζας της χώρας, που θεωρείται το πρώτο ιαπωνικό βιβλίο διπλογραφίας.

Μια λεπτομέρεια διασκεδάζει τη Μισάκι: το πρόσωπο του Φουκουζάβα βρισκόταν στο χαρτονόμισμα των 10.000 γιεν από το 1984 ως το 2024. Από τον Ιούλιο του 2024 το χαρτονόμισμα φέρει τον Σιμπουσάβα Έιτσι, ιδρυτή εκείνης της πρώτης εθνικής τράπεζας. Το μεγαλύτερο χαρτονόμισμα της Ιαπωνίας πέρασε από τον άνθρωπο που μετέφρασε εκείνο το εγχειρίδιο στον ιδρυτή της τράπεζας της οποίας οι υπάλληλοι μαθήτευσαν κοντά στον Shand.

Λευκή ή μπλε δήλωση

Μια ατομική επιχείρηση στην Ιαπωνία δηλώνει κάθε χρόνο το εισόδημα του προηγούμενου ημερολογιακού έτους, από τις 16 Φεβρουαρίου ως τις 15 Μαρτίου. Υπάρχουν δύο τρόποι:

• Η λευκή δήλωση (σίρο ίρο σινκόκου): δεν χρειάζεται προηγούμενη έγκριση και επιτρέπει απλή λογιστική, αλλά δεν δίνει φορολογικά πλεονεκτήματα.
• Η μπλε δήλωση (άο ίρο σινκόκου): ζητείται από την εφορία και απαιτεί τα βιβλία που ορίζει ο νόμος. Σε αντάλλαγμα επιτρέπει την έκπτωση των μισθών μελών της οικογένειας που εργάζονται στην επιχείρηση, τη μεταφορά ζημιών για τρία χρόνια και μια ειδική έκπτωση.

Η ειδική έκπτωση εξαρτάται από το πώς τηρούνται τα βιβλία. Σήμερα φτάνει τα 650.000 γιεν με διπλογραφία, ισολογισμό και κατάσταση αποτελεσμάτων που υποβάλλονται ηλεκτρονικά (e-Tax) ή με ηλεκτρονικά βιβλία που πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις· 550.000 με διπλογραφία σε χαρτί· και 100.000 με απλή λογιστική. Η φορολογική μεταρρύθμιση του 2026 προβλέπει, από το φορολογικό έτος 2027, την αύξηση της μέγιστης έκπτωσης σε 750.000 γιεν για όσους τηρούν ηλεκτρονικά βιβλία και τη μείωσή της σε 100.000 για όσους υποβάλλουν σε χαρτί. Επιβεβαιώστε τα ισχύοντα ποσά στην Εθνική Φορολογική Υπηρεσία ή με τον σύμβουλό σας.

Τα πιστοποιημένα τιμολόγια

Από την 1η Οκτωβρίου 2023 ισχύει το σύστημα των πιστοποιημένων τιμολογίων. Για να εκπέσει ο αγοραστής τον φόρο κατανάλωσης που πληρώνει, ο προμηθευτής πρέπει να του δώσει τιμολόγιο με τον αριθμό εγγραφής του, ένα T και δεκατρία ψηφία, τον συντελεστή κάθε είδους και τον φόρο ανά συντελεστή. Ο φόρος κατανάλωσης είναι 10%, με μειωμένο συντελεστή 8% για τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά που δεν καταναλώνονται επί τόπου.

Αυτό ήταν το δίλημμα της Μισάκι. Με πωλήσεις κάτω από δέκα εκατομμύρια γιεν, το κατάστημά της απαλλασσόταν από τον φόρο κατανάλωσης. Για να εκδίδει πιστοποιημένα τιμολόγια έπρεπε να εγγραφεί, και με την εγγραφή θα χρέωνε και θα απέδιδε τον φόρο. Έκανε τους λογαριασμούς με τον σύμβουλό της: η συνεργασία με τα καφέ άξιζε τον κόπο.

Τα ηλεκτρονικά βιβλία

Ο νόμος για την ηλεκτρονική τήρηση βιβλίων (ντεντσό χο) άλλαξε κι αυτός την καθημερινότητά της. Από τον Ιανουάριο του 2024, τα έγγραφα που λαμβάνονται ηλεκτρονικά, όπως ένα τιμολόγιο σε PDF ή μια απόδειξη από ηλεκτρονικό κατάστημα, φυλάσσονται σε ηλεκτρονική μορφή, με αναζήτηση κατά ημερομηνία, ποσό και προμηθευτή· η εκτύπωσή τους δεν αρκεί πια. Τα βιβλία της μπλε δήλωσης φυλάσσονται επτά χρόνια.

Μια μέρα του καταστήματος σε εγγραφές

Η Μισάκι καταχωρίζει τον φόρο χωριστά (τη μέθοδο χωρίς φόρο). Μια μέρα πωλήσεων για το σπίτι φτάνει τα 108.000 γιεν μαζί με το 8%· μια αγορά φασολιών αζούκι τα 54.000 γιεν.

Στο τέλος του έτους, η διαφορά ανάμεσα στον φόρο που εισπράχθηκε και σε εκείνον που καταβλήθηκε είναι αυτό που αποδίδει το κατάστημα. Το γιεν δεν έχει δεκαδικά: κάθε ποσό είναι ακέραιος αριθμός.

Τι έκανε η Μισάκι

Η Μισάκι έβαλε το νταϊφουκουτσό του παππού σε μια βιτρίνα, δίπλα στο σορομπάν. Τώρα καταχωρίζει κάθε μέρα πωλήσεις και αγορές με διπλογραφία, και στο τέλος της χρονιάς έχει τον ισολογισμό και την κατάσταση αποτελεσμάτων που χρειάζεται η μπλε δήλωσή της. Ο σύμβουλός της ελέγχει και υποβάλλει τη δήλωση μέσω e-Tax. Ο παππούς, λέει, θα το ενέκρινε: κι εκείνος έκλεινε κάθε μέρα με λογαριασμούς που συμφωνούσαν.

Πού μπαίνει το Aconta Online

Το Aconta Online τηρεί σε γιεν, με διπλογραφία, το ημερολόγιο, το γενικό καθολικό, το ισοζύγιο, την κατάσταση αποτελεσμάτων και τον ισολογισμό: τα βιβλία στα οποία στηρίζεται μια μπλε δήλωση. Λειτουργεί και στα ιαπωνικά, απορρίπτει την εγγραφή που δεν ισοσκελίζεται και δεν τροποποιεί ποτέ καταχωρισμένη εγγραφή. Μπορείτε να προσθέσετε στο λογιστικό σχέδιο τους λογαριασμούς που χρειάζεται η επιχείρησή σας. Δεν εκδίδει πιστοποιημένα τιμολόγια, δεν υποβάλλει δηλώσεις μέσω e-Tax και δεν πιστοποιεί τις προϋποθέσεις των ηλεκτρονικών βιβλίων: αυτά μένουν στον σύμβουλό σας και στα συστήματα της Εθνικής Φορολογικής Υπηρεσίας. Η πρώτη εταιρεία είναι δωρεάν, χωρίς κάρτα.