คู่มือ · เมื่อบัญชีไม่ลงตัว

มีกำไรแต่ไม่มีเงิน: ทำไมธุรกิจที่ทำกำไรจึงยังขาดเงินสด

งบกำไรขาดทุนบอกว่าธุรกิจมีกำไร แต่เงินในบัญชีธนาคารไม่พอจ่ายเงินเดือนวันศุกร์ นี่ไม่ใช่ความผิดพลาดทางบัญชี กำไรกับเงินสดวัดสิ่งที่ต่างกัน คู่มือนี้อธิบายว่าเงินซ่อนอยู่ที่ไหน จะเห็นได้อย่างไรในงบการเงิน และห้าวิธีที่ช่วยให้เงินสดพอใช้

ชายคนหนึ่งตรวจกล่องสินค้าบนชั้นวางในคลังสินค้าที่มีแสงสลัว
ภาพ: cottonbro studio, Pexels

เดือนที่ดีที่สุดกับลิ้นชักว่างเปล่า

วิชัย ทองดี ส่งน้ำยาและอุปกรณ์ทำความสะอาดให้โรงแรม สำนักงาน และร้านอาหาร เดือนกันยายนคือเดือนที่ดีที่สุด เขาขายได้ 12,000 และงบกำไรขาดทุนแสดงกำไร 2,500 วิชัยฉลองในวันจันทร์ วันพุธเขาเปิดดูบัญชีธนาคารเพื่อจ่ายเงินเดือนวันศุกร์ 1,800 และพบว่ามีเงินอยู่ 600

ความคิดแรกของเขาคือบัญชีผิด แต่ไม่ใช่ วิชัยเพิ่งเจอความจริงข้อหนึ่งที่สวนสัญชาตญาณที่สุดของการทำธุรกิจ คือคุณอาจกำลังทำเงินและขาดเงินไปพร้อมกันได้

กำไรกับเงินสดไม่ใช่สิ่งเดียวกัน

การบัญชีรับรู้รายได้เมื่อได้รับสิทธิ์ ไม่ใช่เมื่อได้รับเงิน และรับรู้ค่าใช้จ่ายเมื่อเกิดขึ้น ไม่ใช่เมื่อจ่ายเงิน งบกำไรขาดทุนจึงวัดว่าธุรกิจสร้างมูลค่าหรือไม่ ส่วนเงินสดจะขยับก็ต่อเมื่อเงินเข้าหรือออกจริง ตัวเลขทั้งสองแยกห่างจากกันทุกครั้งที่มีช่วงเวลาระหว่างการขายกับการได้รับเงิน หรือระหว่างการซื้อกับการใช้

ห้าที่ที่เงินซ่อนอยู่

  • ลูกหนี้การค้า การขายเชื่อเป็นกำไรวันนี้ และเป็นเงินสดในอีก 30, 60 หรือ 90 วัน
  • สินค้าคงเหลือ สินค้าที่ซื้อมาแล้วยังอยู่ในคลัง เงินออกจากลิ้นชักไปแล้ว แต่ยังไม่เป็นค่าใช้จ่าย
  • การผ่อนชำระเงินกู้ ดอกเบี้ยเป็นค่าใช้จ่าย แต่เงินต้นที่ผ่อนไม่ใช่ ถึงอย่างนั้นก็ออกจากลิ้นชักเหมือนกัน
  • การซื้ออุปกรณ์ ชั้นวางหรือรถเป็นสินทรัพย์ เงินออกไปทีเดียว แต่กลายเป็นค่าใช้จ่ายทีละน้อย
  • เงินถอนของเจ้าของ ไม่ทำให้กำไรลด แต่ทำให้เงินสดลด

เดือนของวิชัยเป็นตัวเลข

ไล่ดูทีละบรรทัดว่ากำไร 2,500 กลายเป็นเงินสด 600 ได้อย่างไร

รายการผลต่อเงินสด
เงินสดต้นเดือน5,000
กำไรของเดือน+2,500
ขายเชื่อที่ยังไม่ได้รับเงิน-4,000
สินค้าที่ซื้อมาและยังอยู่ในคลัง-1,500
เงินต้นที่ผ่อนชำระ-800
ซื้อชั้นวางสินค้า-600
เงินสดปลายเดือน600

เงินไม่ได้หายไปไหน มันอยู่ในใบแจ้งหนี้ของโรงแรม ในกล่องที่คลัง ในเงินกู้ที่ลดลงเล็กน้อย และในชั้นวางใหม่ เพียงแต่ไม่ได้อยู่ในธนาคาร และเงินเดือนจ่ายจากธนาคาร

จะเห็นได้อย่างไรในงบการเงิน

งบกำไรขาดทุนบอกว่าคุณได้กำไรเท่าไร งบแสดงฐานะการเงินบอกว่ากำไรนั้นอยู่ที่ไหน ลองเปรียบเทียบงบแสดงฐานะการเงินต้นเดือนกับปลายเดือน ถ้าลูกหนี้หรือสินค้าคงเหลือเพิ่มขึ้น เงินสดไปอยู่ตรงนั้น ถ้าเจ้าหนี้การค้าเพิ่มขึ้น แปลว่าผู้ขายกำลังให้สินเชื่อคุณอยู่ การเปรียบเทียบทีละบัญชีแบบนี้คือจุดเริ่มต้นของงบกระแสเงินสดที่นักบัญชีจัดทำ

ห้าวิธีให้เงินสดพอใช้

  1. เก็บเงินให้เร็วขึ้น ระบุกำหนดชำระชัดเจนในใบแจ้งหนี้ทุกใบ เก็บมัดจำสำหรับคำสั่งซื้อใหญ่ และโทรติดตามอย่างสุภาพในวันที่ครบกำหนด
  2. ซื้อตามที่ขายได้ สินค้าที่ไม่หมุนคือเงินที่หลับอยู่
  3. ต่อรองเครดิตเทอมกับผู้ขาย ถ้าคุณให้ลูกค้า 60 วัน แต่จ่ายผู้ขายภายใน 15 วัน คุณกำลังให้ทุกคนยืมเงิน ยกเว้นธุรกิจของคุณเอง
  4. คาดการณ์สัปดาห์ข้างหน้า ตารางง่าย ๆ รายสัปดาห์ที่มีเงินรับและเงินจ่ายที่คาดไว้ จะเตือนปัญหาก่อนที่มันจะมาถึง
  5. สำรองเงินไว้ ค่าใช้จ่ายคงที่หนึ่งเดือนในบัญชีแยก จะเปลี่ยนวิกฤตให้เป็นแค่ความไม่สะดวก

สิ่งที่วิชัยทำ

วันศุกร์นั้นวิชัยจ่ายเงินเดือนด้วยวงเงินเบิกเกินบัญชี ซึ่งมีต้นทุนที่ทำให้เจ็บใจ วันจันทร์ถัดมาเขาเปลี่ยนสามอย่าง ขอมัดจำร้อยละ 30 สำหรับคำสั่งซื้อของโรงแรม ต่อรองเครดิต 30 วันกับผู้ขายรายหลัก และเริ่มดูตารางเงินรับเงินจ่ายของแปดสัปดาห์ข้างหน้าทุกสัปดาห์ ในเดือนธันวาคม ซึ่งเป็นเดือนที่ทำสถิติอีกครั้ง กำไรกับเงินสดก็เล่าเรื่องเดียวกันเสียที

Aconta Online ช่วยได้อย่างไร

เมื่อบันทึกรายการเป็นปัจจุบัน Aconta Online ให้งบกำไรขาดทุนเพื่อรู้ว่าคุณได้กำไรเท่าไร และงบแสดงฐานะการเงิน ณ วันใดก็ได้ เพื่อดูว่าเงินอยู่ที่ไหน ที่ลูกค้า ในสินค้าคงเหลือ ในอุปกรณ์ หรือในธนาคาร บัญชีแยกประเภทของแต่ละบัญชีแสดงว่าอะไรเข้า อะไรออก และอะไรยังเก็บไม่ได้ Aconta ไม่ได้ทำประมาณการเงินสด แต่ให้ตัวเลขที่ถูกต้องสำหรับใช้ทำ บริษัทแรกใช้ฟรี ไม่ต้องใช้บัตร

คำถามที่พบบ่อย

ทำไมธุรกิจของฉันมีกำไรแต่ไม่มีเงิน

เพราะกำไรรับรู้เมื่อได้รับสิทธิ์ ส่วนเงินสดขยับเมื่อรับหรือจ่ายเงินจริง การขายเชื่อ สินค้าคงเหลือ เงินต้นที่ผ่อน และการซื้ออุปกรณ์ ใช้เงินสดโดยไม่ทำให้กำไรลด

กำไรกับกระแสเงินสดต่างกันอย่างไร

กำไรวัดว่าธุรกิจสร้างมูลค่าในช่วงเวลาหนึ่งหรือไม่ คือรายได้ที่ได้รับสิทธิ์หักค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้น ส่วนกระแสเงินสดวัดเงินที่เข้าและออกจริงในช่วงเวลาเดียวกัน

การผ่อนชำระเงินกู้เป็นค่าใช้จ่ายหรือไม่

เฉพาะดอกเบี้ย เงินต้นที่ผ่อนลดหนี้ ไม่ได้ลดกำไร แม้จะออกจากลิ้นชักเหมือนกัน

ธุรกิจขนาดเล็กจะปรับปรุงกระแสเงินสดได้อย่างไร

เก็บเงินให้เร็วขึ้น ซื้อตามที่ขายได้ ต่อรองเครดิตกับผู้ขาย คาดการณ์เงินรับเงินจ่ายของสัปดาห์ข้างหน้า และสำรองเงินไว้